Λίγες μέρες πριν το πρώτο κουδούνι, τα σχολεία του δήμου Πειραιά δεν γνωρίζουν πώς θα καλύψουν ούτε τις πιο στοιχειώδεις ανάγκες τους. Με την κατάργηση της σχολικής επιτροπής, ο Δήμος ανέλαβε απευθείας τις λειτουργικές δαπάνες, ήταν όμως υποχρεωμένος να συστήσει άμεσα πάγια προκαταβολή για κάθε σχολική μονάδα, με υπόλογο τον/την διευθυντή/ντρια.
Ως σήμερα αυτό δεν έχει γίνει! Το αποτέλεσμα είναι προδιαγεγραμμένο: χωρίς άμεση χρηματοδότηση, τα σχολεία θα υπολειτουργούν — δεν θα μπορούν να καλύψουν επείγουσες ανάγκες, μια βλάβη στην τουαλέτα, ένα σπασμένο τζάμι, τη γραφική ύλη (π.χ. μελάνια εκτυπωτών) — ή θα μετακυλίσουν το κόστος στους γονείς και σε «χορηγούς».
Δηλαδή, στην πράξη, οι γονείς θα κληθούν να πληρώσουν τις δαπάνες του δημόσιου σχολείου, αν το σύστημα δεν ομαλοποιηθεί άμεσα!
Και εδώ βρίσκεται η ουσία της κριτικής μας στην ίδια την απόφαση κατάργησης των σχολικών επιτροπών από την κυβέρνηση (βλέπε ανακοίνωση του συλλόγου μας στις 15/1/2026). Το νέο πλαίσιο είναι σαφώς πιο γραφειοκρατικό από το προηγούμενο — το γνωρίζουμε από τις περιοχές που εφαρμόζεται ήδη εδώ και δυο χρόνια, όπως για παράδειγμα στο Δήμο Κερατσινίου – Δραπετσώνας. Απαιτούνται αρκετοί μήνες μόνο για να ρυθμιστούν γραφειοκρατικά ζητήματα που απορρέουν από την εφαρμογή του νόμου (Σύσταση πάγιων προκαταβολών στα σχολεία ανάλογα με την δύναμη τους, άνοιγμα ειδικών τραπεζικών λογαριασμών και ορισμός των Διευθυντών/ντριών ως υπόλογων, μειοδοτικοί διαγωνισμοί για την προμήθεια αναλώσιμων κ.λπ.).
Η νέα ρύθμιση στηρίζεται στη λογική ότι το σχολείο είναι μια υπηρεσία όπως κάθε άλλη, που χρειάζεται μόνο καθαριστικά, αναλώσιμα και επισκευές· έτσι, τα υλικά που στηρίζουν παιδαγωγικές δράσεις παύουν να αναγνωρίζονται ως επιλέξιμες δαπάνες.
Ό,τι δεν καλύπτεται θεσμικά, θα ζητηθεί από τις τσέπες των οικογενειών — και μάλιστα ανισότιμα σε σχέση με το πόσο «εύπορη» είναι η κάθε γειτονιά. Αυτό δεν είναι εξοικονόμηση· είναι ιδιωτικοποίηση του κόστους της δημόσιας εκπαίδευσης.
Υπάρχει, όμως, και μια βαθύτερη πολιτική στόχευση σε αυτή την αλλαγή. Με την κατάργηση των σχολικών επιτροπών, το ζήτημα της χρηματοδότησης των σχολείων παύει να είναι κεντρικό, εθνικό αίτημα και κατακερματίζεται σε 332 ξεχωριστές τοπικές διαπραγματεύσεις.
Δεν θα πιέζουμε πλέον το κράτος για αύξηση της χρηματοδότησης της εκπαίδευσης· θα πιέζουμε ο καθένας τον δήμο του, ελπίζοντας σε λίγες πιστώσεις από έναν προϋπολογισμό που έτσι και αλλιώς με ευθύνη της κεντρικής κυβέρνησης είναι κι αυτός υποχρηματοδοτημένος. Έτσι, το ΥΠΕΣ και η κυβέρνηση μένουν στο απυρόβλητο: όποτε λείπουν χρήματα η ευθύνη θα «φορτώνεται» στην εκάστοτε δημοτική αρχή, ενώ η πηγή του προβλήματος — η διαχρονική υποχρηματοδότηση του δημόσιου σχολείου — θα παραμένει αόρατη και αδιαπραγμάτευτη.
Η μεταφορά της αρμοδιότητας χωρίς την αντίστοιχη μεταφορά επαρκών πόρων και ευέλικτου συστήματος χρηματοδότησης (όπως αυτό που καταργήθηκε) δεν είναι αποκέντρωση· είναι μετακύλιση της ευθύνης και, τελικά, του κόστους στους δήμους και στους γονείς.
Οι πιστώσεις για τις λειτουργικές ανάγκες εγγράφονται στον προϋπολογισμό του Δήμου, και οι υπηρεσίες του Δήμου διενεργούν προμήθειες, συμβάσεις και πληρωμές. Παράλληλα, κάθε σχολική μονάδα αποκτά πάγια προκαταβολή: 500 ευρώ για σχολεία έως 11 αίθουσες διδασκαλίας, 1.000 ευρώ από 12 αίθουσες και πάνω. Πρόκειται για μικρό, συνεχώς ανανεούμενο ποσό, το οποίο —όπως ρητά αναφέρει το ΥΠΕΣ— αναπληρώνεται μετά τον έλεγχο των δικαιολογητικών και εφόσον υπάρχουν οι σχετικές πιστώσεις. Η πάγια προκαταβολή μπορεί να χρησιμοποιηθεί για οποιαδήποτε λειτουργική ανάγκη, αλλά μόνο εφόσον συντρέχουν σωρευτικά τρεις προϋποθέσεις:
• η δαπάνη δεν υπερβαίνει το ύψος της πάγιας (500 ή 1.000 ευρώ αντίστοιχα)·
• ο δήμος έχει ήδη δεσμεύσει την απαιτούμενη πίστωση στον προϋπολογισμό του για το συγκεκριμένο είδος δαπάνης (Απόφαση Ανάληψης Υποχρέωσης)·
• η ανάγκη δεν έχει ήδη προβλεφθεί να καλυφθεί κεντρικά από τον δήμο.
Το ίδιο το ΥΠΕΣ ζητά από τους δήμους να ενημερώνουν τους διευθυντές για τον προγραμματισμό τους — ενεργές συμβάσεις προμηθειών, προγραμματικές συμβάσεις — ώστε κανείς να μην αγοράζει με την πάγια κάτι που ο Δήμος έχει ήδη αναλάβει να παρέχει.
Ο Δήμος Πειραιά, όμως, δεν έχει ενημερώσει ακόμη τα σχολεία. Έτσι, ο κάθε διευθυντής καλείται να διαχειριστεί δημόσιο χρήμα ως υπόλογος, χωρίς να ξέρει τι καλύπτεται κεντρικά και τι όχι. Μέχρι να ενημερωθούν τα σχολεία και να συσταθούν οι πάγιες, η ομαλή λειτουργία τους είναι σε κίνδυνο.
Τι πρέπει να γίνει
Απαιτείται επείγουσα συνάντηση διευθυντών και προϊσταμένων σχολικών μονάδων με το Τμήμα Παιδείας του Δήμου και την αντιδήμαρχο Παιδείας, με συγκεκριμένη ατζέντα:
- προσδιορισμός των κατηγοριών δαπανών για τις οποίες απαιτούνται συμβάσεις·
- καθορισμός των υλικών που θα περιλαμβάνει κάθε σύμβαση·
- δέσμευση του Τμήματος Οικονομικών ότι, έως τη σύναψη των συμβάσεων, οι ανάγκες θα καλύπτονται μέσω της πάγιας προκαταβολής·
- άμεση σύσταση των πάγιων προκαταβολών σε όλες τις σχολικές μονάδες.
Διαφορετικά, σε λιγότερο από δεκαπέντε μέρες, τα σχολεία θα ανοίξουν χωρίς να ξέρουν πώς θα λειτουργήσουν — και το κενό θα κληθούν να το καλύψουν, όπως πάντα, οι εκπαιδευτικοί και οι γονείς.
Απαιτούμε:
- Την άμεση κατάργηση όλου το νομοθετικού πλαισίου που δρομολόγησε την πλήρη κατάργηση των σχολικών επιτροπών
- Άμεση επανασύσταση των σχολικών επιτροπών στους δήμους που καταργήθηκαν.
- Γενναία αύξηση της χρηματοδότησης των σχολείων από τον κρατικό προϋπολογισμό
- Σύγχρονα και ασφαλή σχολεία.
- Αποκλειστικά δημόσια και δωρεάν παιδεία χωρίς χορηγούς και ιδιώτες. Όχι στο σχολείο επιχείρηση, στην αξιολόγηση-κατηγοριοποίηση σχολείων και εκπαιδευτικών.
